endometrioza
Pobierz ulotkę
Endometrioza: diagnostyka i techniki leczenia operacyjnego

Dr Tomasz Songin– doktor nauk medycznych, położnik i ginekolog , którego szczególnym polem zainteresowania jest endometrioza oraz związane z nią leczenie dolegliwości bólowych i niepłodności.

Co to jest endometrioza?

Endometrioza to przewlekła choroba polegająca na ektopowym występowaniu błony śluzowej jamy macicy. To tak fachowo, a tak po ludzku… endometriozę można porównać do nowotworu, atakującego ciało kobiety poprzez powstawanie jakby przerzutów z komórek błony śluzowej jamy macicy poza nią – w mięśniu macicy, w jajowodach, w jajnikach, jamie brzusznej i innych odległych narządach. Choroba ta towarzyszy kobiecie aż do ustania miesiączkowania powodując znaczące obniżenie komfortu codziennego życia, niepłodność, bóle podczas stosunku płciowego, bolesne oddawanie stolca i moczu i wiele innych dolegliwości. Istnieje wiele teorii, poszukujących przyczyn tej choroby, ale żadna z nich nie została ostatecznie zaakceptowana przez środowiska lekarskie. Wiemy że dużą rolę w jej powstawaniu bierze udział nieprawidłowo funkcjonujący układ immunologiczny naszego organizmu. Dlatego często z endometriozą współistnieją inne choroby autoimmunologiczne.
Mała świadomość istnienia tej choroby, w społeczeństwie, a także wśród lekarzy, powoduje brak zrozumienia dla cierpienia kobiet dotkniętych tą chorobą. Często słyszy się że taka jest ich uroda, że miesiączka musi boleć lub że te wszystkie dolegliwości w cudowny sposób miną wraz z okresem dojrzewania lub ciąży i porodu. Prowadzi to do odtrącenia kobiet w związkach z powodu niepłodności i zaprzestania współżycia, problemów w pracy z powodu absencji, częste wizyty w izbach przyjęć szpitali. To wszystko powoduje, że ta choroba ma także inny wymiar poza cierpieniem samej kobiety. Jest to wymiar społeczno-ekonomiczny, o którym nie można zapominać.

Jak wynika z badań rozpoznawanie endometriozy może trwać przeciętnie od 8-10 lat. Czy na podstawie samego wywiadu z pacjentką oraz badania ginekologicznego z wykorzystaniem USG może Pan doktor postawić przypuszczalną diagnozę istnienia endometriozy?

W medycynie zawsze jest grupa pacjentów, u których objawy choroby jak i badania przeprowadzane w sposób oczywisty kierują nas w stronę prawidłowego rozpoznania. To są kobiety z nasilonymi dolegliwościami bólowymi, obfitymi krwawieniami, ze stwierdzanymi w badaniu torbielami endometrialnymi. Te pacjentki szybko zostają zakwalifikowane do leczenia, głównie operacyjnego a także farmakologicznego i nie stanowią problemu diagnostycznego, w przeciwieństwie do pacjentek z niespecyficznymi objawami. Postawienie diagnozy w tym przypadku czasami nie jest oczywiste. Już podczas rozmowy z pacjentką musimy zwracać uwagę na szczegóły, które są pomijane także przez pacjentki. Prawidłowo przeprowadzone badanie ginekologiczne a także obrazowe – USG, pomaga nam postawić prawidłowe rozpoznanie. A prawidłowo w tym przypadku, oznacza nie tylko poszukiwanie torbieli, ale przede wszystkim zwrócenie uwagi na ruchomość jajników, macicy, podejrzenia obecności zrostów jelit z tylną ścianą macicy, zmienionej struktury myometrium w poszukiwaniu adenomiozy i wiele innych szczegółów. Jeśli uda nam się nawiązać relacje z pacjentką i uzyskać od niej odpowiedzi na niejednokrotnie krępujące pytania, a następnie przeprowadzimy dokładne badanie, to w zdecydowanej większości przypadków postawimy wstępne rozpoznanie endometriozy.

Czy laparoskopia ginekologiczna jest jedynym 100% sposobem na zdiagnozowanie choroby i kiedy powinna być zalecona?

Dlaczego wstępne? Wynika to z charakterystyki choroby. W początkowym stadium dolegliwości powodowane są przez drobne, powierzchowne ogniska, których nie uwidocznimy w żadnym badaniu obrazowym (nawet rezonansie i tomografii) lub nie wyczujemy w badaniu palpacyjnym. Wtedy z pomocą przychodzą nam wszystkie dostępne metody diagnostyki operacyjnej. Jedynie takie postępowanie umożliwia nam pobranie fragmentów tkanek, zbadanie ich pod mikroskopem i postawienie 100% diagnozy. Pomimo, że w dzisiejszych czasach dostępność i bezpieczeństwo takich operacji jest bardzo duże, nie wykonujemy takich procedur tylko dlatego, żeby potwierdzić nasze przypuszczenia. Zazwyczaj chcemy uzyskać dodatkowe korzyści( np. diagnostyka niepłodności, leczenie zespołu bólowego, itp.). Każdy przypadek należy rozpatrzyć oddzielnie i czasami potencjalnie podobne przypadki otrzymują od nas zupełnie inne zalecenia dotyczące zarówno diagnostyki jak i leczenia.

Jakie są najkorzystniejsze narzędzia oraz techniki wykorzystywane są do diagnostyki oraz usuwania ognisk endometriozy a także torbieli i zrostów?

W każdym przypadku przeprowadzania diagnostyki endometriozy u pacjentek, chcielibyśmy jak najmniej ingerować w organizm kobiety jednocześnie uzyskując maksimum informacji. Takie kryteria spełnia laparoskopia przezpochwowa w środowisku wodnym, która może być nawet wykonywana w znieczuleniu miejscowym. Umożliwia ona stwierdzenie nawet najdrobniejszych ognisk, które w większości przypadków laparoskopii klasycznej są pomijane.
Z kolei w trakcie leczenia operacyjnego ważne jest określenie celu każdego zabiegu. Inny zakres operacji będzie zaplanowany u pacjentki w wieku 45lat, nieplanującej ciąży a inny u 30latki w trakcie leczenia niepłodności. To, co niewątpliwie łączy te przypadki, to nasza dbałość o zachowanie jak największej rezerwy jajnikowej jak i minimalnym uszkodzeniu zdrowych, sąsiadujących tkanek. Takie możliwości daje nam np. nóż plazmowy oraz laser.

Czy holistyczne podejście do leczenia endometriozy daje kobietom jakiekolwiek szanse na zupełne wyeliminowanie choroby?

Holistyczne podejście do pacjenta zawsze przynosi korzyści, zwłaszcza przypadku endometriozy, której przyczyny mają swe źródło w wielu miejscach naszego organizmu a także w środowisku nas otaczającym. Wielokierunkowa i wielospecjalistyczna opieka nad pacjentką jest ze wszech miar pożądana, ale nie możemy zapominać o kluczowej zasadzie, którą my lekarze musimy się kierować. Jest to medycyna oparta na faktach. Dowody naukowe pozwalają nam rzetelnie ocenić ryzyko oraz przedstawić sprawdzone opcje terapeutyczne pacjentowi. Niestety nie wszystkie metody leczenia spełniają takie kryterium. Włączenie diety do procesu leczniczego daje nam możliwość częściowego wyeliminowania szkodliwego wpływu środowiska na nasz organizm. Według niektórych gremiów, nie tylko lekarzy, sądzi się, że może to pomóc w łagodzeniu dolegliwości związanych z tą chorobą, co często obserwujemy u pacjentów. Niestety nie możemy tego zagwarantować i dlatego dieta jest zalecana jako uzupełnienie procesu leczniczego, a nie jako jego podstawa. Chcielibyśmy wierzyć, że dzięki tym wszystkim działaniom uda nam się całkowicie pokonać endometriozę, lecz na razie pozostaje to tylko w kwestii nadziei….