Związek endometriozy z funkcjonowaniem układu trawiennego i pracą jelit…

Chociaż endometrioza stanowi jedną z najczęstszych chorób ginekologicznych, jej patogeneza nie jest wystarczająco zbadana. Oprócz procesów immunologicznych, zapalnych lub oksydacyjnych, mających potencjalny wpływ na endometriozę, ostatnie badania sugerują również znaczącą rolę odżywiania.

W jaki sposób endometrioza zakłóca funkcjonowanie układu trawiennego.
Główne narządy trawienia – a mianowicie jelito grube, jelito cienkie i odbytnicy – umiejscowione są blisko siebie, funkcjonując w zatłoczonej jamie brzuszno-miednicznej. Endometrioza może mieć destrukcyjny wpływ na ten właśnie obszar.
W przeciwieństwie do komórek wyściółki macicy, które wypływają z ciała podczas miesiączki, komórki endometriozy nie znajdują ujścia przez naturalne wyjście, jakim jest macica; raczej zagęszczają się
i rozszerzają. Gdy tak się dzieje, te implanty (tj. kępki tkanki, które rosną poza macicą) wpływają zarówno na narządy, na których rosną, jak i na te w pobliżu, a także na mięśnie i powięź, które leżą u podstaw narządów. Rozrost nieprawidłowej tkanki endometrialnej poza macicą może sprawić, że narządy zaczynają przylegać do siebie, sklejać się i przywierać nieproporcjonalnie do którejś ze stron.
Anatomiczne zniekształcenia, spowodowane przez wszczepy endometrialne umiejscowione na przewodzie pokarmowym lub w jego pobliżu, mogą wywoływać objawy, takie jak biegunka, zaparcia, wzdęcia, bolesne wypróżnienia i bóle brzucha, z których wszystkie mogą być niezwykle dotkliwe. Ciągnięcie i szarpanie powięzi, czy mięśni mogą zakłócać normalną perystaltykę jelit, i mogą spowolnić ich ruchliwość, powodując dokuczliwe i problematyczne zaparcia.

Jednocześnie stan zapalny związany z endometriozą oraz spowolnienie ruchliwości jelit powodują,
że bakterie jelita cienkiego pozostają tam przez długi czas, namnażając i rosnąc znacznie powyżej normy. Ten stan nazywa się przerostem bakteryjnym jelita cienkiego (SIBO) i może on utrudniać wchłanianie składników odżywczych do krwioobiegu oraz uwalniać enzymy i gazy, które powodują wzdęcia i ból, a także biegunkę.
U niektórych kobiet objawy te występują losowo. W innych występują one zsynchronizowane z cyklem kobiecym – po zaparciach, które trwa na przykład przez dwa lub trzy tygodnie nadejście menstruacji powoduje u tych kobiet rozwolnienie. Często cykl taki się powtarza. I nawet jeśli zdarza się to sporadycznie, fakt ich powtórzenia i sprzężenia z miesiączką jest sygnałem, że przyczyną dokuczliwych dolegliwości może być endometrioza. Ponadto bóle mięśni miednicy i brzucha, które towarzyszą wypróżnieniom oraz ból dolnego odcinka przewodu pokarmowego, który wydaje się nieproporcjonalnie silny, może również wskazywać na to, że mamy do czynienia z endometriozą.

Jak często problemy typu gastrycznego występują u kobiet z endometriozą?
Niektórzy ginekolodzy specjalizujący się w endometriozie potwierdzają, że najczęstszymi objawami
nie-ginekologicznymi u ich pacjentów z endometriozą są objawy ze strony przewodu pokarmowego.
W jednym badaniu aż 96% kobiet z endometriozą wskazało objawy ze strony przewodu pokarmowego –
i co ważne podkreślenia, tylko 7,6% kobiet miało wszczepy endometrialne na jelitach. Dlatego niektórzy eksperci twierdzą, że wykrycie zaburzeń przewodu pokarmowego, zwłaszcza w zakresie SIBO (dysbioza jelitowa), powinny być uważane za sygnał ostrzegawczy, wskazujący możliwość – jeśli nie prawdopodobieństwo – endometriozy jako przyczynę podstawową tych dolegliwości.
Niestety to połączenie jest zbyt często pomijane. Kobiety z objawami przewodu pokarmowego najpierw widzą swojego internistę, a następnie kierowane są do gastroenterologa, który wykonuje zwykle endoskopię, po której diagnozuje się najczęściej zespół jelita drażliwego (IBS) i przepisuje leki, które zmniejszają wzdęcia lub zwiększają ruchliwość jelit. Ulga bywa tymczasowa, ale podstawowa przyczyna właściwie nie zostaje rozpoznana, pozostawiając pacjenta ślepym na to, co właściwe dzieje się z jego ciałem.
Problem polega też na tym, że patrzenie przez pryzmat określonej specjalizacji zbyt często skutkuje leczeniem jedynie samych objawów, a nie ustaleniem ich przyczyny.
W przypadku kobiet diagnoza IBS powinna zatem stanowić ważny sygnał, że mogą występować inne, głębsze tego przyczyny, i każda młoda kobieta z bolesnymi miesiączkami, która otrzymała diagnozę IBS, powinna nalegać na dalszą diagnostykę. Pacjenci mają prawo, ale i obowiązek kwestionować podaną diagnozę
i edukować się na temat tego co mówią im lekarze, aby dociec co jest prawdziwą przyczyną dolegliwości.

Wskazówki dotyczące łagodzenia problemów trawiennych związanych z endometriozą.
Warto współpracować z doświadczonym specjalistą-dietetykiem, aby ustalić ogólny plan działania
i postępowania dietetycznego.
Ogólnie ujmując, żywienie przy endometriozie będzie wymagało przeciwzapalnego planu odżywiania. Są również pewne pokarmy, których należy unikać oraz są też takie które przyniosą ukojenie dla przewodu pokarmowego. Oczywiście lista pokarmów, które pomogą w stanie charakteryzującym się zaparciami, będzie bardzo różna od wykazu pokarmów, które pomogą w przypadku, gdy problemem są biegunki.
Jeśli problemem są zaparcia, zaleca się spożywanie większej ilości błonnika, najlepiej, aby był to organiczny, rozpuszczalny błonnik, taki jak np. wnętrza owoców (unikaj skóry) czy gotowane warzywa, Nierozpuszczalne źródła błonnika, czyli te, które zwykle powodują gazy, np. fasola i rośliny strączkowe, otręby owsiane, powinno się włączyć dopiero gdy jelito się uspokoi. Za każdym razem, gdy zwiększamy spożycie błonnika, ważne, aby również zwiększyć spożycie wody. Warto wiedzieć, że produkty mleczne, smażone lub tłuste potrawy, kofeina, alkohol, kwaśne potrawy, a nawet jajka i czekolada mogą podrażniać jelita i tym samym zwiększać dokuczliwość dolegliwości ze strony układu pokarmowego.
Należy zaznaczyć, że terapia żywieniowa w postępowaniu leczniczym przy endometriozie, to z jednej strony praca z dietetykiem, ale także obserwacja własnego ciała oraz reakcji organizmu na poszczególne produkty. Wymaga także wykonania pracy i poszukiwań własnej, dobrze dopasowanej diety, której podłożem są własna edukacja oraz nauka własnego ciała.
Warto zadbać także o odpowiednią pozycję w czasie wypróżnień, które nie obciążają mięśni dna miednicy oraz o odpowiednie ćwiczenia wzmacniające właśnie ten obszar. Różnego rodzaju aktywność fizyczna również przyczynia się do regulacji funkcji układu pokarmowego oraz pracy nad mięśniami i narządami, zmienionymi anatomicznie w wyniku zrostów i nacieków powstałych w endometriozie. Przydatne są także zioła mające pozytywny wpływ na układ pokarmowy, takie jak np. rumianek, wyciąg z korzenia mlecza lekarskiego, mięta, melisa, nagietek. Oprócz tego przydatne są delikatne masaże jelit, wspomagające perystaltykę.

 

Tłumaczenie i artykuł przygotowała Magdalena Chrzanowska

 

TREŚĆ PRZYGOTOWANO NA PODSTAWIE:

https://www.mindbodygreen.com/articles/beating-endo-excerpt-how-endometriosis-triggers-gastrointestinal-symptoms
Ek M, Roth B, Ekström P, Valentin L, Bengtsson M, Ohlsson B; Gastrointestinal symptoms among endometriosis patients–A case-cohort study. Online access: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26272803

Luscombe GM, Markham R, Judio M, Grigoriu A, Fraser IS.; Abdominal bloating: an under-recognized endometriosis symptom., Online access: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20085682

Schink M, Konturek PC, Herbert SL, Renner SP, Burghaus S, Blum S, Fasching PA, Neurath MF, Zopf Y.; Different nutrient intake and prevalence of gastrointestinal comorbidities in women with endometriosis. Online access: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31443088